تبلیغات
کشاورزی نوین - استرس غرقاب

همه با هم ، قدم به قدم ، تا ایرانی سربلندو سرفراز

استرس غرقاب

تاریخ:سه شنبه 25 مهر 1391-08:32 ق.ظ

استرس غرقاب

غرقاب به شرایطی اطلاق می شود که میزان آب در خاک به حدی افزایش یابد که از جریان اکسیژن در خاک ممانعت کند و میزان دی اکسید کربن در خاک افزایش یابد. با توجه به سیستم های آبیاری سنتی درکشور ما  که به طور عمده به شکل غرقاب می باشد باعث خسارات عمده¬ای خصوصا در عملکرد می شود . جایگزین کردن روش های  مناسبتر آبیاری علاوه بر افزایش راندمان مصرف آب باعث افزایش عملکرد نیز می شود. به عنوان مثال در کشت سویا بین 3-5 مرحله آبیاری نیاز است که اگر به شکل غرقابی...

استرس غرقاب

استرس غرقاب  Flooding Stares

 

مقدمه:

غرقاب به شرایطی اطلاق می شود که میزان آب در خاک به حدی افزایش یابد که از جریان اکسیژن در خاک ممانعت کند و میزان دی اکسید کربن در خاک افزایش یابد. با توجه به سیستم های آبیاری سنتی درکشور ما  که به طور عمده به شکل غرقاب می باشد باعث خسارات عمده¬ای خصوصا در عملکرد می شود . جایگزین کردن روش های  مناسبتر آبیاری علاوه بر افزایش راندمان مصرف آب باعث افزایش عملکرد نیز می شود. به عنوان مثال در کشت سویا بین 3-5 مرحله آبیاری نیاز است که اگر به شکل غرقابی انجام شود 12 – 20 روز رشد آن را متوقف می کند (البته به نوع خاک و زهکش نیز بستگی دارد) که این بیشتر به علت شرایط تنفسی نامناسب ریشه است . گاهی اوقات باعث از بین رفتن بخشی از سلولها نیز می شود که بازسازی آن نیاز به زمان دارد. در شرائط غرقاب ماکرو پر های خاک توسط آب اشغال شده و ریشه گیاه با کمبود اکسیژن و سایر گازهای موثر در رشد و نمو ریشه مواجه می¬شود. در کمبود اکسیژن ، تنفس هوازی کاهش می یابد و استمرار آن ممکن است موجب خفگی و نابودی ریشه و خشک شدن گیاهان شود. حالت آب ماندگی water logging     و غرقاب Floodingبا هم متفاوت هستند . عوامل متعددی موجب غرقاب می شود که برخی از عوامل شامل: زهکشی ضعیف - توپوگرافی  نامناسب -  وجود لایه سخت در عمق خاک- بارندگی سنگین همراه با زهکشی ضعیف، استفاده از آبیاری بدون توجه به خصوصیات خاک و لایه های زیرین برای امکان آبیاری اراضی، مدیریت ضعیف آب در هنگام آبیاری، حفاظت نامناسب زهکش های موجود، جنگل زدایی و نگهداری ضعیف جلگه رودخانه ها .

 زمینهای تحت تنش غرقابی را می توان به سه دسته تقسیم کرد:

 1- آب ماندگی سطحی     2- سطح ایستابی بالا و شور      3- سطح ایستابی بالا و غیر شور . 

¬

غرقاب در جهان و ایران

حدود 12-10   درصد از زمینهای تحت کشت در جهان دچار مشکل زهکشی می باشند در برخی مناطق مانند روسیه و اروپا بیش از 20 درصد از اراضی را تحت تاثیر قرار می دهد. در آمریکا 16درصد از اراضی به دلیل افزایش رطوبت میزان تولید شان کاهش می یابد.  در هند 7/4 میلیون هکتار تحت تاثیر تنش غرقاب هستند.

 بیشتر مناطق تحت تنش غرقاب اراضی هستند که تحت تناوب گندم-برنج می باشند. که بیشتر در کشورهایی مانند پاکستان، هند، بنگلادش و چین دیده می شود.

در این سیستم های زراعی به دلیل فشرده شدن خاک زیرین برای کشت برنج به منظور جلوگیری از نفوذ آب به عمق کشت گندم پس از آن تحت تاثیر تنش غرقاب قرار می گیرد. دلیل دیگر آن می تواند در اثر استفاده از آبهایی با غلظت بالای کربنات و بیکربنات باشد. که موجب سدیک شدن خاک به خصوص در خاکهایی با بافت سنگین می شود. عامل دیگر  بالا آمدن سطح آب زیر زمینی و سیل در حاشیه رودخانه ها می باشد.

در ایران در فصول پر باران رگبارها در زمانی کوتاه مقدار زیادی آب را در سطح جاری می کندکه شدت باران ممکن باعث انهدام خاک دانه ها  شود و منافذ خاک را درسطح ببندد در چنین حالتی سرعت نفوذ آب به داخل خاک کند می شود و چنانچه شیب زمین برای جریان یافتن و خارج شدن آب کافی نباشد باران به تدریج در سطح خاک جمع می شود و حالت مانداب پیش می آید و یا به دلیل نفوذ پذیری پایین خاک آب با سرعت کافی در خاک نفوذ نمی کند.

 

غرقاب چگونه ایجاد می شود؟

تخلخل (porosity ) :  حجمی از خاک که توسط دانه های جامد  اشغال نشده باشد تخلخل از هوا و آب پر شده است. خلل و فرج درشت(macro porosity) که از هوا و خلل و فرج ریز خاک (micro porosity) که از آب پر شده است .یک خاک زراعی خوب حدود تخلخل آن باید 50درصد باشد که حدود 25 درصد آن ریز و بوسیله آب پر می شود وحدود 25 درصد درشت که از هواپرمی شود. وقتی که ماکرو پر های خاک توسط آب اشغال شده و ریشه گیاه با کمبود اکسیژن و سایر گازهای موثر در رشد و نمو ریشه مواجعه گردد شرائط غرقاب  ایجاد می شود .

 

عوامل ایجاد غرقاب :

1-  فشرده شدن خاک زیرین وایجاد لایه سخت در عمق خاک که باعث عدم نفوذ آب می گردد.

2-  استفاده ازآبهایی با غلظت بالای¬کربنات و بی¬کربنات¬که سبب سدیک شدن خاک¬ خصوصاًدرخاکهایی با بافت سنگین می شود.

3- بالا آمدن سطح آب زیر زمینی و سیل در حاشیه رودخانه ها.

4- زهکشی ضعیف به دلیل توپوگرافی نامناسب  .

5- بارندگی سنگین همراه با زهکشی ضعیف .

        6- استفاده از آبیاری بدون توجه به خصوصیات خاک و لایه های زیرین برای امکان آبیاری (مدیریت ضعیف روشهای آبیاری)

7- حفاظت نامناسب زهکش های موجود

8-  جنگل زدایی و نگهداری ضعیف جلگه رودخانه ها .

 

 

علائم استرس غرقاب

1- زرد شدن و ریزش برگهای تحت تنش از پایین به بالا.

2- کاهش تبادل گازی از طریق روزنه ها به دلیل نیمه بسته شدن آنها.

3- تغییر زاویه برگ .

4- بوجود آمدن حفره ها و فضاهای بین سلولی(آئرانشیم)

5- تشکیل ریشه های نابجا، کاهش رشد ریشه و خمیدگی ساقه .

 

اندازه گیری تنش غرقاب:

اندازه گیری شدت غرقاب بستگی به تغییرات وضعیت اکسیداسیون و احیا خاک دارد. در طول تنش غرقاب میزان اکسیژن کاهش می یابد گازها در آب نسبت به هوا 10000مرتبه آهسته تر انتشار می یابند.  غلظت سایر گازها افزایش می یابد. گازهایی مانند اکسیژن به سرعت تخلیه شده و گازهایی مانند اتیلن و دی اکسید کربن به سرعت تجمع می یابند . میکروالمنت ها احیا می شوند و غلظت آنها در خاک افزایش می یابد .

 

           سه روش برای بررسی وضعیت اکسیژن خاک :

 1) اندازه گیری میزان اکسیژن محلول خاک

 2) اندازه گیری پتانسیل ردکس

 3) اندازه گیری جریان اکسیژن .     

 

          راهکارهای پیشنهادی برای کاهش ورفع تنش غرقاب:

 1- استفاده از سیستم های زهکشی مناسب و خروج آب از داخل ماکرو پرها.

 2- کاهش تردد ماشین آلات،  انجام عملیات خاک ورزی مناسب از جمله کشت بصورت جوی و پشته و بهبود نفوذ پذیری خاک با استفاده از کود سبز و یا کودهای دامی.

 3-  رعایت تناوب زراعی .

 4- کاشت واریته های متحمل  به شرایط غرقابی.

  5- برنامه تسطیح وشکل دادن زمین برای زهکشی سطحی و همچنین می توان سطح زمین را در سطوح مختلفی شیب داد و آب را از سطح مزرعه به آبراهه های سطحی تخلیه کرد.

    6-  زهکشی زیستی با استفاده از کشت درختان با ظرفیت تبخیر و تعرق بالا و مقاوم به شوری ویا کشت گیاهان دارای ریشه های عمیق .

     7-  تنظیم حجم آب آبیاری با شناسایی نوع خاک وساختمان آن.

    8-  جایگزین کردن روشهای آبیاری بارانی و قطره ای به جای غرقاب کردن .

    9- افزایش سطح اطلاعات کشاورزان از طریق برنامه های ترویجی وآموزشی ، درخصوص معایب ومزایای انواع آبیاری.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
Ulysses
دوشنبه 9 مرداد 1396 09:47 ب.ظ
hi!,I like your writing so so much! proportion we
keep in touch more approximately your article on AOL?
I require a specialist in this house to resolve my problem.
May be that's you! Having a look forward to peer you.
foot pain gabapentin
جمعه 16 تیر 1396 04:35 ق.ظ
Hi i am kavin, its my first occasion to commenting
anyplace, when i read this article i thought i could also create comment
due to this brilliant post.
foot pain bottom
چهارشنبه 7 تیر 1396 08:31 ب.ظ
Outstanding quest there. What happened after?
Thanks!
foot pain and tingling
یکشنبه 4 تیر 1396 05:15 ب.ظ
These are really fantastic ideas in on the topic of blogging.
You have touched some good factors here. Any way keep up wrinting.
Tresa
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 02:56 ب.ظ
I am regular visitor, how are you everybody?
This post posted at this web page is really pleasant.
Christina
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 02:50 ق.ظ
We are a group of volunteers and starting
a new scheme in our community. Your web site offered us with useful information to work on. You've done an impressive
task and our whole group will probably be thankful to you.
BHW
پنجشنبه 31 فروردین 1396 05:51 ق.ظ
Hello, I enjoy reading all of your article. I wanted to write a little comment to support you.
سه شنبه 13 فروردین 1392 06:19 ب.ظ
تا اونجا که خوندم خیلی متوجه نشدم البته عمیق نخوندم و سطحی خوندم.
محمد جواد
دوشنبه 1 آبان 1391 09:16 ق.ظ
سلام.لطفا مطالب بیشتری در وبلاگ خود قرار دهید.تشکرمهندس
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo