تبلیغات
کشاورزی نوین - خاک های شور و سدیمی

همه با هم ، قدم به قدم ، تا ایرانی سربلندو سرفراز

خاک های شور و سدیمی

تاریخ:دوشنبه 9 مرداد 1391-01:01 ب.ظ

            خاک های شور و سدیمی در جهان:


آبهای موجود در کره زمین دارای غلظت متفاوت نمک می باشند. تقریباً2/77 درصدآبهای سطحی زمین در مناطق یخچالی است.و 22%از آبهای کره زمین به صورت آبهای زیر زمینی است و هر دو از نظر اقتصادی قابل بهره برداری نمی باشد؛در نتیجه مقدار کمی از آب قابل استفاده باقی می ماند.(Todd-1970)

            سطح ارضی کره زمین 2/13 میلیارد هکتار است که هفت میلیارد هکتار ،اراضی قابل کشت و 5/1 میلیارد هکتار تحت کشت می باشد.از اراضی تحت کشت میزان 34/0میلیارد هکتار(23درصد)اراضی شور و56/0میلیارد هکتار (37درصد) خاکهای سدیمی میباشدزمینهای شور و سدیمی حدود 13% از کل زمینهای قابل کشت جهان را تشکیل می دهد. ودر بیش از 100 کشور جهان وجود دارند.

       مقدمه

            خاکهای شور و سدیمی نه تنها در مناطق خشک و نیمه خشک به وفور یافت می شوند،بلکه در سایرشرایط آب و هوایی، به دلیل حمل نمکها توسّط سیلابها و رسوبات بادی ،نیز یافت می شودبررسی تاریخچۀ کشاورزی در جهان نشان می دهد که بدون در نظر گرفتن موازنه نمک آب و خاک و احداث زهکش ها، کشاورزی بخصوص در مناطق خشک و نیمه خشک، پایدار نمی باشد. مدت زمانی که سیستم کشاورزی بدون زهکشی کافی پایدار می ماند تابع هیدروژئولوژی منطقه و مدیریت آب می باشد. تجمع نمک از خاک و منطقه رشد ریشه بستگی دارد. مدیریت کشاورزی پایدار به علت محدودیتهای اقتصادی کافی نبدون آموزش مدیریت صحیح و قوانین لازم در مورد بهره وری از آب، آب بها و اثرات زیست محیطی آبیاری محدود گردیده است.(szablocs/ 1989)

خاکهای شور و سدیمی در ایران

            ایران دارای وسعتی معادل 1648800 کیلومتر مربع است که 16 درصد آن را کوههای با ارتفاع بیش از 2000 متر و 3 درصد آن  را  زمینهایی با  ارتفاع  بین 1000  تا  2000  متر از سطح دریا تشکیل می دهد.  مناطق  مهم  فیزیوگرافی ایران عبارتند از : کوههای زاگرس ، کوههای البرز، دشت مرکزی ، دشت کنارۀ دریای  خزر و  بالاخره  دشت خوزستان  و سواحل جنوبی . غالب زمینهای کویر لوت از ماسه و سنگ پوشیده شده است در صورتی که کویر نمک نمکزار است. با استثنای فصول زمستان و بهارکه مقداری بارندگی در این دوکویردریاچه ها و اراضی باتلاقی فصلی را تشکیل می دهد، در سایر اوقات سال کاملاً خشک است.


غالب نزولات جوی در  ایران به صورت باران است به استثنای مناطق کوهستانی که  به صورت برف است. بارندگی غالباً در اواخر پاییز ، زمستان و اوایل بهار می بارد. متوسط بارندگی سالیانه از 50 میلیمتر در کویرتا بیش از 1600 میلیمتر است و بیش از 90 درصد کشور در منطقه خشک و نیمه خشک قرار دارد. تبخیر سالیانه از 700 میلیمتر در کناره دریای خزر تا بیش از 4000 .میلیمتر در کویر و جنوب شرقی استان خوزستان است.

علل شوری خاک

1- زیاد بودن تبخیر از سطح خاک

2- بارندگی کم

3- پستی و بلندی های زمین ها

4- آبیاری با آب دارای کیفیت نامناسب

5- سنگهای مادری

6- تجمع یونهایی نظیر منیزیم ،کلسیم، سدیم

7- استفاده از سموم کشاورزی ، کودهای شیمیایی و شیوه های خاک ورزی نامناسب.

 

خاکهای شور و قلیا

            خاکهای شور و قلیا Halomorphic Soils  خاکهای درون منطقه ای Intrazonal  بوده، از خاک های شور  Saline و قلیا Alkali مرکب باشد. اراضی وسیعی در ایران را این خاک ها پوشانیده، یا استعداد ان را دارد. که پس از آبیاری بی رویه و بدون تعبیه یک سیستم زهکشی، بدان تبدیل شود.

    خاکهای شور از مشخصات عمده مناطق خشک بوده، هر چه اقلیم خشک     تر باشد، شوری خاک بیشتر است.تشکیل خاکهای شور و قلیا در همه جا      به یک منوال صورت نمی گیرد و مثلاً خاکهای شور ایران اغلب به علت  تخریب و هوادیدگی، سنگ های رسوبی شور و یا آب سفره های آب زیر  زمینی تشکیل شده ومی شود.

 

           

            تبخیر آب های سطحی، زیر زمینی، دریا و دریاچه ها مهمترین عامل رسوب املاح و تشکیل گچ و آهک بوده.

 نکات زیر در این مورد قابل توجه است:

1- غلظت بحرانی آب زیر زمینی

2- عمق بحرانی آب زیر زمینی 

سدیم در خاک به دو صورت وجود دارد:

1- سدیم تبادلی:

            سدیمی که مانند کاتیونهای دیگر جذب رس و هوموس می شود.

2- سدیم محلول:

             قسمت مهمی از سدیم بصورت نمکهای کلرور سدیم استثنائاً بصورت کربنات و بیکربنات و سولفات سدیم در خاکهای شور مشاهده می شود  .

عوامل شوری خاک

1- منشاء دریایی

2- منشاء زمین شناسی

3- منشاء آتشفشانی

4- منشاء فرسایش بادی

خاکهای مبتلا به نمک

1- تخریب کانیها

2- نمکهای فسیل

3- نمکهای اتمسفری  

تشخیص مسائل شوری

1- پارامترهای تشخیصی

2- شرایط شوری

3- شرایط سدیمی

4- دیگر مسائل شوری

شیمی خاکهای شور و سدیمی و آب آبیاری

عوامل موثر در شور و سدیمی شدن خاک و آب:

1_ هوادیدگی

2_ رسوبات ثانویه یا فسیلی

3_ فرو نشستهای جوی

4_ فعالیت بشر   

1- اندازه گیری شوری

2- اندازه گیری شوری و قلیابیت خاک(به روش علمی)

3- مکانیسم تنظیم کننده pHدر خاکهای شور Halomorphes




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 




Admin Logo
themebox Logo