تبلیغات
کشاورزی نوین - روشهای نوین خاکورزی

همه با هم ، قدم به قدم ، تا ایرانی سربلندو سرفراز

روشهای نوین خاکورزی

تاریخ:دوشنبه 9 مرداد 1391-02:12 ب.ظ

خاک ورزی (Soil Tillage)

 

تعریف : خاک ورزی عبارت است از عملیات مکانیکی که به منظور آماده سازی زمین برای زراعت برروی خاک انجام می شود . منظور از خاک ورزی ایجاد محیط مناسب برای جوانه زنی بذر ، رشد ریشه ، کنترل گیاهان  هرز ، کنترل فرسایش خاک ، کنترل رطوبت خاک است ، بشر طی هزاران سال برای افزایش میزان تولید مبادرت به خاک ورزی کرده است . از ابزارهای ابتدایی خاک ورزی می توان گاو آهن سبک و چوبی نام برد که 300 سال قبل از میلاد مسیح در زمینهای ساحل رودخانه های فرات مورد استفاده قرار  می گرفت .

 آماده سازی بستر بذر طی دو مرحله انجام می گیرد :  

 1 ـ مرحله اول : عملیاتی که مربوط به نرم کردن خاک یعنی خرد کردن    کلوخه ها و ریز کردن ذرات درشت خاک می باشند تا بذر به خوبی در خاک مخلوط شود و به ذرات آن چسبیده و به ادوات از رطوبت استفاده کند و جوانه بزند و بوته ای که بدین ترتیب ایجاد شده از نرمی خاک استفاده کرده و ریشه های زیادی در اعماق خاک بدواند و در نتیجه حداکثر استفاده را از رطوبت و مواد غذایی اعماق خاک بنماید این عملیات را تهیه فیزیکی خاک    می نامند و شامل شخم و عملیات تسطیح و آماده کردن زمین جهت کشت ازقبیل هرس زدن ـ دیسک زدن ،غلتک زدن ، ماله کشیدن و غیره می باشد .

 مرحله دوم : مربوط به تقویت خاک است  و جنبه شیمیایی دارد و به منظور تکمیل کمبود مواد غذایی خاک انجام می گیرد و تا گیاه از لحاظ مواد غذایی موجود در خاک در مضیقه نباشد و حداکثر عملکرد را بدهد این عملیات را تهیه شیمیائی خاک می گویند و شامل تقویت خاک با دادن کودهای آلی ، معدنی ، کشت کودهای سبز می باشد . عملیات کم خاک ورزی در مقابل عملیات خاک ورزی زیاد ، اخیراً بیشتر مورد توجه قرار گرفته است و بنابه اظهار صاحبنظران شخم های مکرر باعث کاهش آب گشته ، و هزینه تولید را بالا می برد و سطح خاک را در شرایط فیزیکی بسیار نامطلوب نگه می دارد . از آنجائیکه عملیات شخم می تواند از طریق نرم کردن لایه سطحی خاک را در شرایط فیزیکی بسیار نامطلوب نگه می دارد تلفات آب را از طریق تبخیر افزایش دهد و عبور و مرور مکرر ماشینها و ادوات روی زمین باعث از بین رفتن ساختمان لایه سطحی خاک شده و لایه های زیرین را فشرده می سازد  و در نتیجه تهیه یک بستر مناسب مشکل بوده و بر جوانه زدن بذرها اثر سوء دارد و سبز شدن محصول یکنواخت نخواهد بود .


سیستمهای مدیریتی خاک ورزی

 1 ـ خاک ورزی سنتی : (Convention Tillage)

 2 ـ حداقل خاک ورزی : (MT)

 3 ـ بی خاک ورزی (NT) یا خاک ورزی حفاظتی تاخیری

 ـ خاک ورزی سنتی : (CT) تکرار و زمان بندی استاندارد عملیات خاک ورزی و استفاده از ابزارهای معمول مورد استفاده کشاورزان

 ـ حداقل خاک ورزی یا خاک ورزی حفاظتی : (MT) تکرار و زمان بندی استاندارد عملیات خاک ورزی ، علف کش ها جایگزین خاک ورزی شدند و یک خیش 7 شکل ، بدون آنکه خاک را برگرداند با چنگلک غلتان همراهش برای خاک ورزی مقدماتی بهاره استفاده می شد . این نوع خاک ورزی امکان تکامل و افزایش تنوع رادر پی خواهد داشت .

 ـ سیستم بی خاک ورزی یا خاک ورزی حفاظتی تاخیری: (NT) بجز خاک ورزی مقدماتی بهاره با خیش 7 شکل یا بدون برگردان یا قلمی که تا اوایل شهریور ماه به تاخیر انداخته می شد تاثیرش بر نگهداری رطوبت خاک ـ کنترل فرسایش بادی خیلی موثر است .

 استفاده از علف کش : گر چه در کنترل علفهای هرز (یکساله و چند دساله) کارایی بهتری داشته و با اینکه وجود علفهای هرز خشک شده در روی زمین از تبخیر رطوبت جلوگیری کند اما بکار بردن علف کش ها معایب و مشکلاتی نیز دارد .

 اولا : اینکه بنا به عقیده صاحب نظران استفاده از سموم علفکش موجب خسارت دیدن محیط زیست  گشته و با اصل رعایت کشاورزی پایدار مغایرت دارد .

 دوماً : استفاده از علفکش ها نیاز به مهارت بالای کشاورزان ، سم و سمپاشی و غیره دارد و همچنین در دیمزارها تامین آب جهت سمپاشی مشکل می باشد. بنابراین به نظر می رسد  که استفاده از پنجه غازی در بهار به منظور کنترل علفهای هرز و ایجاد مالچ خاکی وسیله ی مناسب می باشد  و کشاورزان به این وسیله داشته ، استفاده از آن سهل و آسان در تهیه بستربذر می باشد .

 

اهمیت خاک ورزی حفاظتی

 بقایای گیاهی در یک محیط اشباع از بخار آب می تواند 80 تا 90 درصد وزن خود آب جذب کند در صورتی که تحت همان شرایط مواد رسی فقط 15 تا 20 درصد آب جذب می کند .

 ـ باقی ماندن بقایای گیاهی در سطح خاک و وجود انبوه ریشه های سطحی گیاهان در خاک به میزان  دو سوم ، در مقایسه با زمین لخت و عاری از مواد یاد شده ، فشردگی خاک را کاهش می دهد .

 ـ بقایای گیاهی در سطح خاک موجب ایجاد محیطی مناسب برای نفوذ آب در خاک و کاهش تبخیر از سطح خاک می گردند .

ـ بقایای گیاهی موجب کاهش فرسایش خاک به مقدار قابل ملاحظه ای می گردد.

 

سیستمهای مدیریتی خاک ورزی

 1 ـ خاک ورزی سنتی : (Convention Tillage)

 2 ـ حداقل خاک ورزی : (MT)

 3 ـ بی خاک ورزی (NT) یا خاک ورزی حفاظتی تاخیری

 ـ خاک ورزی سنتی : (CT) تکرار و زمان بندی استاندارد عملیات خاک ورزی و استفاده از ابزارهای معمول مورد استفاده کشاورزان

 ـ حداقل خاک ورزی یا خاک ورزی حفاظتی : (MT) تکرار و زمان بندی استاندارد عملیات خاک ورزی ، علف کش ها جایگزین خاک ورزی شدند و یک خیش 7 شکل ، بدون آنکه خاک را برگرداند با چنگلک غلتان همراهش برای خاک ورزی مقدماتی بهاره استفاده می شد . این نوع خاک ورزی امکان تکامل و افزایش تنوع رادر پی خواهد داشت .

 ـ سیستم بی خاک ورزی یا خاک ورزی حفاظتی تاخیری: (NT) بجز خاک ورزی مقدماتی بهاره با خیش 7 شکل یا بدون برگردان یا قلمی که تا اوایل شهریور ماه به تاخیر انداخته می شد تاثیرش بر نگهداری رطوبت خاک ـ کنترل فرسایش بادی خیلی موثر است .

 استفاده از علف کش : گر چه در کنترل علفهای هرز (یکساله و چند دساله) کارایی بهتری داشته و با اینکه وجود علفهای هرز خشک شده در روی زمین از تبخیر رطوبت جلوگیری کند اما بکار بردن علف کش ها معایب و مشکلاتی نیز دارد .

 اولا : اینکه بنا به عقیده صاحب نظران استفاده از سموم علفکش موجب خسارت دیدن محیط زیست  گشته و با اصل رعایت کشاورزی پایدار مغایرت دارد .

 دوماً : استفاده از علفکش ها نیاز به مهارت بالای کشاورزان ، سم و سمپاشی و غیره دارد و همچنین در دیمزارها تامین آب جهت سمپاشی مشکل می باشد. بنابراین به نظر می رسد  که استفاده از پنجه غازی در بهار به منظور کنترل علفهای هرز و ایجاد مالچ خاکی وسیله ی مناسب می باشد  و کشاورزان به این وسیله داشته ، استفاده از آن سهل و آسان در تهیه بستربذر می باشد .

 

اهمیت خاک ورزی حفاظتی

بقایای گیاهی در یک محیط اشباع از بخار آب می تواند 80 تا 90 درصد وزن خود آب جذب کند در صورتی که تحت همان شرایط مواد رسی فقط 15 تا 20 درصد آب جذب می کند .

 ـ باقی ماندن بقایای گیاهی در سطح خاک و وجود انبوه ریشه های سطحی گیاهان در خاک به میزان  دو سوم ، در مقایسه با زمین لخت و عاری از مواد یاد شده ، فشردگی خاک را کاهش می دهد .

 ـ بقایای گیاهی در سطح خاک موجب ایجاد محیطی مناسب برای نفوذ آب در خاک و کاهش تبخیر از سطح خاک می گردند .

ـ بقایای گیاهی موجب کاهش فرسایش خاک به مقدار قابل ملاحظه ای می گردد.

 

1 ـ خاک ورزی سنتی : (Convention Tillage)

 2 ـ حداقل خاک ورزی : (MT)

 3 ـ بی خاک ورزی (NT) یا خاک ورزی حفاظتی تاخیری

 ـ خاک ورزی سنتی : (CT) تکرار و زمان بندی استاندارد عملیات خاک ورزی و استفاده از ابزارهای معمول مورد استفاده کشاورزان

 ـ حداقل خاک ورزی یا خاک ورزی حفاظتی : (MT) تکرار و زمان بندی استاندارد عملیات خاک ورزی ، علف کش ها جایگزین خاک ورزی شدند و یک خیش 7 شکل ، بدون آنکه خاک را برگرداند با چنگلک غلتان همراهش برای خاک ورزی مقدماتی بهاره استفاده می شد . این نوع خاک ورزی امکان تکامل و افزایش تنوع رادر پی خواهد داشت .

 ـ سیستم بی خاک ورزی یا خاک ورزی حفاظتی تاخیری: (NT) بجز خاک ورزی مقدماتی بهاره با خیش 7 شکل یا بدون برگردان یا قلمی که تا اوایل شهریور ماه به تاخیر انداخته می شد تاثیرش بر نگهداری رطوبت خاک ـ کنترل فرسایش بادی خیلی موثر است .

 استفاده از علف کش : گر چه در کنترل علفهای هرز (یکساله و چند دساله) کارایی بهتری داشته و با اینکه وجود علفهای هرز خشک شده در روی زمین از تبخیر رطوبت جلوگیری کند اما بکار بردن علف کش ها معایب و مشکلاتی نیز دارد .

 اولا : اینکه بنا به عقیده صاحب نظران استفاده از سموم علفکش موجب خسارت دیدن محیط زیست  گشته و با اصل رعایت کشاورزی پایدار مغایرت دارد .

 دوماً : استفاده از علفکش ها نیاز به مهارت بالای کشاورزان ، سم و سمپاشی و غیره دارد و همچنین در دیمزارها تامین آب جهت سمپاشی مشکل می باشد. بنابراین به نظر می رسد  که استفاده از پنجه غازی در بهار به منظور کنترل علفهای هرز و ایجاد مالچ خاکی وسیله ی مناسب می باشد  و کشاورزان به این وسیله داشته ، استفاده از آن سهل و آسان در تهیه بستربذر می باشد .


اهمیت خاک ورزی حفاظتی

 بقایای گیاهی در یک محیط اشباع از بخار آب می تواند 80 تا 90 درصد وزن خود آب جذب کند در صورتی که تحت همان شرایط مواد رسی فقط 15 تا 20 درصد آب جذب می کند .

 ـ باقی ماندن بقایای گیاهی در سطح خاک و وجود انبوه ریشه های سطحی گیاهان در خاک به میزان  دو سوم ، در مقایسه با زمین لخت و عاری از مواد یاد شده ، فشردگی خاک را کاهش می دهد .

ـ بقایای گیاهی در سطح خاک موجب ایجاد محیطی مناسب برای نفوذ آب در خاک و کاهش تبخیر از سطح خاک می گردند .

ـ بقایای گیاهی موجب کاهش فرسایش خاک به مقدار قابل ملاحظه ای می گردد.

 

اهداف خاک ورزی

 1 ـ ایجاد شرایطی مطلوب و پایدار در خاک به منظور ایجاد بستری مناسب برای بذر عملیاتی که مربوط به نرم کردن خاک یعنی خرد کردن کلوخه ها و ریز کردن ذرات درشت خاک می باشد تا بذر به خوبی در خاک مخلوط شود و به ذرات آن متصل گشته  و به سهولت از رطوبت استفاده کند و جوانه بزند  و بوته ای که بدین ترتیب ایجاد شده از نرمی خاک استفاده نموده و  ریشه های زیادی در اعماق خاک بدواند و در نتیجه حداکثر استفاده را از رطوبت و مواد غذایی اعماق خاک بنماید .

 2 ـ ایجاد شرایطی مطلوب برای تکامل ساقه ، ریشه ، یا غده گیاه : آزمایشهای انجام شده حاکی از آن است که عدم شخم در مقایسه با شخم باعث بهبودی ساختمان خاک و افزایش قابلیت نفوذ آن شده است .  سیستم ریشه گیاهی که در یک خاک دست نخورده رشد می کند ساختمان خاک را بهبود می بخشد و ریشه ها با نفوذ به داخل خاک ایجاد شکاف کرده و کلوخه ها را خرد می کند و ریشه های نرم ، ذرات ریز خاک را بهم متصل می کند و در خاک باقی     می گذارند . که این کانالها باعث بهبود حرکت هوا و آب درخاک  می شود .

 3 ـ اختلاط کامل بقایای گیاهی و کودهای مختلف با خاک : امکان تکامل خاک ـ افزایش تنوع را در پی خواهد داشت و خاک به یک پایداری و بلوغ خواهد رسید در این نوع خاک ورزی (حداقل خاک ورزی) 30 درصد بقایای گیاه در سطح خاک ذخیره می شود)

 4 ـ سهولت حرکت و کار با ماشینهای کاشت ، داشت ، مبارزه با عوامل زیان آور برای گیاه عملیات مکرر شخم بندرت مفید می باشد و علاوه بر این پر خرج بوده و اغلب زیان بار نیز می باشند ادوات سنگین که برای شخم و کاشت و برداشت بکار می روند ساختمان  خاک را خراب کرده و فشردگی آن را زیاد می کند که این مسئله در شرایطی که سیستم زراعت متراکم صورت می گیرد . نیاز به عملیات مکرر شخم و حرکت زیاد ماشینها و ادوات در سطح مزرعه و بخصوص در خاکهایی که از نظر مواد آلی فقیر هستند حاد می باشد. 

 5 ـ بهره گیری از روشهای مختلف خاک ورزی بجای استفاده از علفکشها : مطالعات  انجام شده نشان می دهد عملیات خاک ورزی و استفاده از علفکشها ، نگه داشتن کلش روی سطح خاک ، مدت دوره آیش ، بر روی مقدار آب ذخیره شده در خاکهای ریز بافت موثر است و قبل از دوره آیش ، در زمین علف کش ها یا روشهای مختلف خاک ورزی را اعمال نمود . به شرط اینکه علفهای هرز کنترل شوند مقدار آب ذخیره شده در خاک ، در تیمارهایی که کلش روی سطح زمین نگه داشته شده است و یا علفهای هرز به وسیله علفکش ها کنترل شدند افزایش می یابد .  و در روشهای بی خاک ورزی که علفهای هرز فقط با علفکش کنترل می شدند موجب افزایش عملکرد دانه گندم به میزان 10٪ و بازده ذخیره رطوبت به اندازه 9٪ بیشتر از روش مرسوم است .

6 ـ کمک به نگهداری رطوبت خاک ، کنترل فرسایش بادی : سیستم کاهش خاک ورزی یا حداقل خاک ورزی ، بوسیله کنترل فرسایش باد ، تولیدات بیشتر در آینده را وعده می دهد از این گذشته سیستم های کاهش خاک ورزی ، خطر تکذیب پرداختی دولتی را کاهش می دهد تحلیل گران اقتصادی نشان می دهند که هیچ کمک مالی ، یا حتی کمترین کمک مالی مورد نیاز     نمی باشد تا تولید کننده ها را برای تغییر از شیوه های سنتی به شیوه آیش با شخم کمتر ترغیب کند . چرا که این سیستم ها در مجموع سود آور هستند این موضوع بویژه برای سیستم (MT) حداقل خاک ورزی صادق است این نشان می دهد بهترین تمرین مدیریت کشاورزی را برای کشاورزان و هم ساکنان شهری که در مسیر وزش باد قرار گرفته اند برنامه های آموزش توسعه باید سود اقتصادی و حفاظتی روش (MT) را کاملاً مشخص کنند .




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 




Admin Logo
themebox Logo